Solucanlar İçin Yem Türleri – II

18 Nisan 2014
2.178 kez görüntülendi

Solucanlar İçin Yem Türleri – II

Solucanlar İçin Yem Türleri – II

Daha önce Solucanlar İçin Yem Türleri – I başlıklı yazımızda solucanlara verilebilecek yem türlerini kısaca açıklamıştık. Bu yazımızda konuya biraz daha ayrıntılı olarak bakalım.

Özetleyecek olursak, solucanlara verilen yemin kalitesi, diğer etkenlerin yanı sıra ve belki onlardan da önce, yem olarak verilen atıkların içerdiği mikropların çeşitliliğiyle orantılıdır. solucanlar

Solucanlara verilecek olan yem malzemesinin, 20:1 ile 35:1 arasında bir karbon-azot (C:N) oranına sahip olması genel olarak idealdir. Fakat yem olarak verilecek olan malzemenin diğer özellikleri de göz ardı edilmemelidir: Örneğin, yemin partikül büyüklüğü ve nem tutabilme kapasitesi bu anlamda hayati bir önem taşımaktadır.

solucan yemi olarak hayvan gübresi 2Bu açıdan düşünüldüğünde farklı tip hayvan gübrelerinin solucanlar için nihai olarak iyi bir yem kaynağı olması şaşırtıcı değildir. Çünkü hayvan gübreleri kesinlikle mikroorganizmalar açısından oldukça zengindir, ideal karbon-azot dengesine sahiptirler ve gerçekten de mükemmel bir su tutma kapasiteleri vardır.

Bu nedenle bir köşeye yığılmış olan hayvan gübresinin içerisinde zamanla solucan bulmak gayet normaldir ve bu durum yukarıdaki tezimizi de destekler niteliktedir. Hayvan gübresi bu anlamda bir tür “her şey dahil” menü gibidir; büyümeyi teşvik eder, üremeyi uyarır ve solucanlara mükemmel bir habitat sağlar. Hayvan gübresi ayrıca solucanlar için kararsız ortam sıcaklığından ve dış avcılardan korunmak için de izole bir ortam sağlar. Yem olarak iyi hazırlanmış bir hayvan gübresi stabildir. Böylece hem solucanların düzenli olarak beslenmesini mümkün kılar ve hem de edilecek olan vermikompostun sabit bir kalitede olmasını sağlar. solucanlar

Daha önceki yazımızda da belirttiğimiz gibi, bu anlamda kullanılabilecek birçok hayvan gübresi türü mevcuttur ve bu gübrelerin her biri diğerinden farklı özelliklere sahiptir. Tüm hayvan gübrelerinin solucan yemi olarak kullanılabileceğini kesin bir dille söyleyebilecek olsak da, herhangi bir hayvan gübresinin ideal bir yem haline gelebilmesi için bazı ön işlemlerden geçmesi gerektiğini de belirtmek gerekir. Çünkü bazı hayvan gübreleri yüksek oranda amonyak ve/veya inorganik tuz barındırmaktadır ki, bu durum çok düşük yoğunlukta bile olsa solucanlar için zararlı ve hatta ölümcül bile olabilmektedir. solucanlar

inorganik tuzlarEğer inorganik tuzların yoğunluğu, solucanlara verilen hayvan gübresinin %5’inden daha fazla ise solucanlar zarar görür. Bununla beraber, 1 gram hayvan  gübresinde 1 mg’dan fazla yoğunlukta amonyak varsa bu durum solucanlar için zehirleyici olabilmektedir (Edwards, 1988). Fikir vermesi açısından bir örnek vermek gerekirse, mandıra/büyükbaş gübresi bazı durumlarda %5-8 oranında tuz barındırabilmektedir (Bogdanov, 1996). solucanlar

Memeli hayvan gübrelerinde amonyak ve tuzun kaynağı genel olarakamonyak katı dışkı ile aynı yerde bulunan üreden kaynaklanmaktadır. Eğer bu tür hayvanların gübreleri bir şekilde üre ile (idrar) karışmadan toplanabilirse, solucanlara doğrudan yem olarak verilmesi de mümkün olabilecektir. Tabi hayvan dışkısının solucana direk olarak verilmesinin hem avantajları hem de dezavantajları vardır. Örneğin en önemli dezavantajı zararlı mikroorganizmaları barındırmasıdır.

Bu arada aklımızdan hiç çıkarmamamız gereken bir ayrıma da dikkatleri çekmek isterim: Solucan yemi olarak hayvan gübresi ile solucan yataklama malzemesi olarak hayvan yemi aynı şey demek değildir. Eğer hayvan gübresini solucanlarınız için bir habitat (doğal yaşam ortamı-yataklama ) sağlaması amacıyla kullanacaksanız daha uzun bir süre ön işlemden geçmesinde fayda vardır. Bu ne anlama gelmektedir?

Yataklama Malzemesi Olarak Hayvan Gübresi

yığma gübreSolucanların içinde yaşadıkları ortama yataklama denir. Yataklama malzemesi olması gerektiği gibi ideal ve kaliteli değilse solucanlar en baştan huzursuz olacaklardır. Bu durum solucanlar için gecekondu semtinde lüks bir villada yaşamak gibi bir şey olacaktır. Burada bizim amacımız hem semtin hem de evin iyi olmasını sağlamaktır. Eğer yataklama malzemesi kaliteli değilse ve doğru olarak hazırlanmamışsa, solucanlar bu yataklamanın içinde yaşamak istemeyeceklerdir ve rahatsız olacaklardır; üreme eğilimleri azalacaktır, rahatça beslenemeyecekler ve zamanla nüfusları azalacaktır.

Bunun için yataklama malzemesi olarak kullanacağınız söz konusu gübreyi farklı şekillerde ön işlemden geçirebilirsiniz:

  • Dışarıda bir yığın şeklinde 30 veya 60 gün kadar bekletecek olursanız iyi bir yataklama malzemesi elde etmiş olursunuz. Ancak bu yöntem benim tavsiye ettiğim bir yöntem değildir. Çünkü dış ortama çok fazla açıktır ve malzemenin kalitesi azalabilir. Ayrıca dış ortamda bekletilen malzemenin içinde zararlı mikroorganizmalar hâlâ yaşamaya devam edeceklerdir.
  • Alternatif  yöntem ise birkaç hafta boyunca materyali termofolik olarak, yani sıcak kompostlamaya tabi tutarak yataklama malzemesini hazırlamaktır. Bu işlem tuz yoğunluğunun düşürülmesi için çok fazla etkili bir yöntem olmasa da, birinci yönteme göre daha sağlıklıdır.

Eğer solucanlara yem olarak büyük ölçekte hayvan gübresi veriyorsanız, gübre sisteme eklendikten sonra  tamamlanmamış fermantasyon nedeniyle yanma, yani ısı yükselmesi riski her zaman vardır. Yukarıda verilen her iki yöntem de, gübrenin vermikompost sistemine eklendikten sonra ortaya çıkabilecek ısınma olasılığının azalması için gerçekten önem arz etmektedir.

Bu anlamda yem olarak verilecek olan gübrenin yataklama için kullanıma hazır olup olmadığını belirlemenin iyi bir yolu, basit bir koku testi yoluyla olmaktadır.

Eğer hayvan gübresi ön-kompostlamadan sonra hâlâ kuvvetli bir biçimde ilk zamanki gibi gübre kokuyorsa henüz hazır değil demektir. Bu durumda gübrenin toprak gibi kokması için bir süre daha beklemek iyi olacaktır. Bunun yanı sıra hazırladığınız bir yemin, solucanlara verilmeye hazır olup olmadığını anlamak için öncelikle küçük ölçekli bir sistemde denenmesi de fena bir fikir değildir. Örneğin bir miktar yemi ayırıp içine bir avuç kadar solucan ekleyebilirsiniz. Ardından 12 saat kadar bekleyip solucanların yeme nasıl bir tepki verdiğini gözlemleyebilirsiniz. Eğer solucanlar ölürse veya yemin içinden kıvranarak büyük bir hızla dışarı kaçmaya çabalarlarsa yem henüz kullanıma hazır değil demektir. Eğer küçük ölçekli sistemde işler yolunda giderse gübre daha büyük sistemler için yem olarak verilmeye hazır demektir ve artık daha büyük ölçekli yemlemeye girişebilirsiniz.

Yemleme Malzemesi Olarak Hayvan Gübresi

Solucanlar için yaşam ortamını (yataklamayı) hazırladıktan ve içerisine solucanları ekledikten sonra, sıra yemlemeye geldi.

sıcak kompostlamaBu sisteme taze hayvan gübresi konabilir. Eğer bu taze gübre solucanın talep ettiği düzeyde değilse solucan bu malzemeye hemen yanaşmayacaktır. Yukarıda yataklama malzemesi bölümünde de belirttiğim gibi, solucanlara yem olarak taze gübre verilmesini de tavsiye etmiyorum. Çünkü taze yem steril değildir. Ön kompostlamadan geçirilip verilmesi daha sağlıklı olacaktır. Solucanlara verilecek olan yemin, yataklama malzemesinde olduğu kadar uzun süreli bir kompostlamaya tabi tutulmasına gerek yoktur. Yemin steril olması ve tüketilmeye hazır olması yeterlidir.

Diğer taraftan taze yem vermenin diğer bir dezavantajı ise zamanla yataklamanın içerdiği tuz yoğunluğunun birikerek artmasıdır. Bu nedenle taze gübreyi kullanmadan önce su ile yıkayıp drene edecek olursanız tuzluluk oranını seyreltmiş olursunuz. Yemin yıkanması ve süzülmesi durumu bir taraftan tuzluluk oranını seyreltirken diğer taraftan da çok yüksek kalite bir vermikompost elde etme imkanını kısmen yok eder. Bu da işin ne yazık ki olmazsa olmazlarındandır. İşte tam da bu nokta da işin içine profesyonellik girmektedir. Üretim faaliyetini düzenli olarak yapmaya başladığınız zaman, hayvan gübresini ne kadar süre yıkamadan geçirip, ne kadar süre ön-kompostlamaya tabi tutacağınızı daha iyi kavrayıp bir standarda oturtmuş olacaksınız.

Zamanla tecrübe edebileceğiniz gibi başka hiç bir yataklama malzemesi hayvan gübresi kadar, solucanların büyümesini teşvik edememektedir. Bu nedenle kaliteli bir solucan gübresi elde edebilmek için her koşulda ana ham madde girdinizin hayvan gübresi olmasına önem veriniz.

İlerleyen zamanlarda bu konuya devam edebilmek umuduyla.. solucanlar

Bol ve bereketli üretimler.

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz


*

Yukarı Çık Yandex.Metrica